Sens życia – reforma Kościoła

Sensem życia o. Lombardiego była reforma Kościoła. To wezwanie realizował w posłuszeństwie papieżom: Piusowi XII, Janowi XXIII i Pawłowi VI. Ruch dla Lepszego Świata i jego Grupa Promotorów szczególnie jest związana z osobą papieża Piusa XII, a także z wydarzeniem kluczowym w historii Kościoła w XX w. – Soborem Watykańskim II. Dokumenty soborowe są stałą inspiracją dla Ruchu w podejmowaniu zadań apostolskich. Sposób ich realizacji jest oparty na odczytywaniu „znaków czasu”. Istotną zasadą działania Ruchu jest dążenie do odnowy świata przez odnowę Kościoła w nawróceniu osobistym i wspólnotowym. Ruch, podejmując dziedzictwo O. Lombardiego, promuje duchowość komunii, a więc przeżywanie jedności osób i grup w różnorodności powołań i posług, jakie są podejmowane. Wyrazem tej jedności i komunii jest jedna międzynarodowa Grupa Promotorów MMM, która odzwierciedlając w małej skali życie całego Kościoła jest „na usługach świata”.

Spotkania z Piusem XII

Papież Pius XII z dużym zainteresowaniem śledził prace realizowane przez O. Lombardiego i jego pierwszych współpracowników. W ten sposób narodziła się szczególna relacja tych dwóch ludzi, dla których reforma Kościoła w służbie zbawiania świata stawała się coraz większą koniecznością. Nastąpiły kolejne audiencje prywatne Lombardiego kiedy zdawał on sprawę Piusowi XII ze swoich podróży apostolskich do różnych krajów, poruszał tematy związane z pracą z duchowieństwem, z głoszeniem potrzeby odnowy Kościoła w świecie, w narodach i diecezjach. Z czasem zaczął się odnosić do papieża Piusa XII nie tylko jak do zwierzchnika Kościoła Katolickiego, co wynikało z relacji posłuszeństwa, ale jak do Ojca, któremu z zaufaniem można powierzyć troski zarówno Kościoła, jak i bardzo osobiste problemy i nadzieje. Na podstawie dostępnej korespondencji, można wysunąć wniosek, że Lombardiego z Piusem XII łączyła głęboka więź duchowa. Dialog ten był także kontynuowany z papieżem Janem XXIII, z którym Lombardi poruszał sprawy związane ze zbliżającym się Soborem, a następnie z Pawłem VI, który potwierdził powstanie Grupy i wyznaczył jej miejsce w Kościele powszechnym z zachowaniem jej charakteru charyzmatycznego.

Głównym tematem jego rozmów z papieżem była więc odnowa Kościoła, troska o „lepszy Kościół dla Lepszego Świata”. Podczas jednego ze spotkań Lombardi mówił do papieża: To pewnie Chrystus zaprowadził mnie do tego pokoju, abym rozmawiał z Tobą o tym, co słychać na świecie. Ja uważam, że świat potrzebuje usilnie Boga, że ludzie mają ogromną potrzebę zbawienia w pokoju, w pokorze, w miłości. Ojcze Święty, ja to mówię z tą samą szczerością: uważam, że Kościół nie odpowiada dzisiaj, tym wymogom ludzkim. Bóg żąda generalnej i głębokiej odnowy Kościoła. Troska o odnowę Kościoła stała się bardziej konkretna, bardziej szczegółowa. Lombardi pytał papieża jak formować księży, zakonników, świeckich, jak ich zaangażować dla dobra świata. Później napisał: „Pozostałem wiele lat, przynajmniej piętnaście, w ciągłym kontakcie z Kongregacjami Rzymskimi, z Kardynałami Kurii, z Papieżami, aby pobudzić w mojej skromności wolę, zdawało mi się Bożą, głębokiej zmiany polegającej na odnowie i zmianie wewnątrz Kościoła”.

Projekt reformy Kościoła

W 1948 r. Lombardi przedstawił Piusowi XII opracowany przez siebie projekt reformy Kościoła. Do papieża należała interwencja na rzecz odnowy i odmłodzenia Kościoła, który jest kontynuatorem Chrystusa, narodzonym po to, aby z Nim i w Nim zbawić świat. O. Lombardi naciskał na Piusa XII: „Ojcze Święty, oto znak, który daje Tobie Bóg: pole jest zaorane, bruzdy wyznaczone. Wszystko tylko czeka na to, aby siać pełnymi garściami”. Pius XII słuchał, zastanawiał się, rozważał i kazał ważyć trudności, obiektywne i subiektywne, które bezsprzecznie musiały się pojawić. Już wtedy poruszył sprawę zwołania Soboru, który podjąłby palące problemy ówczesnego Kościoła i jego otwarcia się na potrzeby otaczającego go świata.

Lombardi głęboko ukochał Kościół. Chciał, aby on był żywy i dawał świadectwo. Twierdził, że Bóg dał mu serce na miarę Kościoła. Cieszył się z każdego dobra, jakie dostrzegał w Kościele, ale również cierpiał z powodu jego błędów i ograniczeń. W swych notatkach napisał: Jaki pożytek z tego, że ktoś wie i mówi, że Bóg jest Ojcem i że ludzie są braćmi, jeżeli ze swej strony obawia się wszelkiej interwencji w życie publiczne? Po co dyskutować o sprawiedliwości, miłości, pokoju, gdy wola jest już zdecydowana na ucieczkę przed poświęceniem, a serce na zamknięcie się w lodowatej samotności? Jeśli nikt nie ośmiela się podjąć inicjatywy, aby przełamać bariery nienawiści, która dzieli, aby wybiec naprzeciw szczeremu zrozumieniu? To wszystko czyniłoby tylko bardziej winnymi synów światłości, którym mniej będzie wybaczone, jeśli mniej kochali. To nie z takim brakiem konsekwencji i bezruchem Kościół zmienił u swych początków oblicze świata, tak, że szybko się rozprzestrzenił i kontynuował poprzez wieki swe dobroczynne dzieło, które przyniosło mu podziw i zaufanie narodów.

Proklamacja Piusa XII

10 lutego 1952 r. papież Pius XII wygłosił w Radiu Watykańskim „Proklamację do wiernych w Rzymie”, wzywającą do odnowy Kościoła i przebudowy świata na lepszy. Znalazły się w niej sugestie Lombardiego związane z reformą Kościoła. Papież nawoływał: Niech będzie dla Was jasne, Drodzy Synowie, że u korzeni zła dzisiaj i jego zgubnych konsekwencji nie jest, jak przed przybyciem Chrystusa lub w regionach jeszcze pogańskich, niezwalczona niewiedza o przeznaczeniu wiecznym człowieka i o najwłaściwszej drodze do jej osiągnięcia, ale uśpienie ducha, anemia woli, oziębłość serc... A więc to na wolę trzeba oddziaływać.

Rzym był pierwszy

 To Rzym stał się pierwszym miastem, które podjęło papieskie wezwanie do odnowy życia: „Wiecie, że Adhortacja, którą wygłosiłem 10 lutego zeszłego roku została gorąco przyjęta przez inne miasta Włoch i świata. I jeszcze inni pójdą w ich ślady. Ale jest poza wszelką wątpliwością, że Rzym, który był pierwszym miastem, które przyjęło moje wskazania, nie powinien być drugi, jeśli chodzi o zapał, gorliwość odnowy. Drodzy Synowie i Córki, czy chcecie w tym czasie spróbować wszystkiego i podjąć wszelki wysiłek, aby Wasza parafia stała się wzorem życia chrześcijańskiego indywidualnego i społecznego – w Rzymie odnowionym pod wpływem impulsu ze strony jego duchowych przewodników i przez wspólne dzieło wszystkich wiernych? Wiem, że moi drodzy synowie, proboszczowie, uczynią wszystko, co możliwe, aby odpowiedzieć na moje oczekiwania. „W duchu tej komunii – kontynuuje Papież – musicie podjąć wysiłek, aby uczynić z parafii wspólnotę działającą. Cel: Jezus; centrum: Kościół; prawdziwi wierni parafii: wszyscy wokół Eucharystii.”

Dar Soboru Watykańskiego II

Proklamację papieską uważał Lombardi za ukoronowanie swych wcześniejszych wysiłków związanych z odnową Kościoła. Z niej „oficjalnie” narodził się w Kościele ruch odnowy – Ruch dla Lepszego Świata, który zawdzięcza swą nazwę samemu papieżowi. Istnieje więc głęboka więź pomiędzy przemówieniem papieskim i Ruchem dla Lepszego Świata wraz z jego Grupą Promotorów. Ojciec Lombardi potwierdza jeszcze raz, że doświadczeniem głównym jego życia była odnowa Kościoła: „Stało się to historycznie w łonie Soboru Watykańskiego II”. Sobór Watykański II, jako odnowa Kościoła, jest dziełem Ducha Świętego. Pisał: Jesteśmy Ludem Bożym i to jest przywilej, że jesteśmy wezwani do służenia całej ludzkości. Bóg chce takiego Kościoła, który cieszy się będąc tylko sługą świata. Jesteśmy więc Kościołem w służbie Królestwa Bożego. Oto zasadnicza reforma wprowadzona przez Sobór Watykański II.

O. Lombardi wraz ze swoją Grupą włączył się w pracę nad budzeniem sumień w Kościele w kierunku podporządkowania wszystkich i wszystkiego dobru Kościoła i świata. Osiągnięciu tego celu miały służyć „Ćwiczenia wspólnotowe”, które Grupa przeprowadzała dla różnych środowisk eklezjalnych.

Promowanie duchowości komunii – „Ćwiczenia dla Lepszego Świata”

Przed Soborem „Ćwiczenia wspólnotowe” zawierały stosunkowo nowe wezwania, ale po Soborze cała ich treść znalazła się w jego nauce i to w niespodziewanej obfitości. Sobór Watykański II był szczególnym czasem rozwoju „Ćwiczeń dla Lepszego Świata” Stało się to możliwe dzięki licznym spotkaniom O. Lombardiego i GP z papieżami okresu Soboru, którzy wiązali wielkie nadzieje z Ruchem dla Lepszego Świata. W swej dynamice „Ćwiczenia” zawierają: informację i dzielenie, refleksję i dialog, rozeznawanie i modlitwę, planowanie i ewaluację. Sesja ta w sposób zamierzony pobudza aktywność wszystkich uczestników. Wymienione wyżej doświadczenia przeżywane we wspólnocie na drodze wiary, nadziei i miłości tworzą drogę wzrostu w świętości wspólnotowej Ludu Bożego. Lombardi wraz z GP dwukrotnie przeprowadzał tę sesję dla Ojców Soboru. Ponadto brał udział w każdej sesji Soboru: prowadził rekolekcje i dni refleksji dla poszczególnych grup Ojców Soboru w Rzymie oraz w Międzynarodowym Centrum w Rocca di Papa. Uczestniczył w wielu rozmowach z grupami biskupów i kardynałów, często z episkopatem danego kraju, omawiając aktualne sprawy soborowe. Lombardi był przekonany, że podejmowana służba staje się dla niego oczywistym sposobem uczestnictwa w Zgromadzeniu Soborowym. W 1965 r. papież Paweł VI, mając na uwadze zaangażowanie GP MMM w promowanie duchowości wspólnotowej i odnowy Kościoła pośród Ojców Soboru, dokonał oficjalnego jej zatwierdzenia. Grupa Promotorów otrzymała także podstawowe posłanie: promować odnowę soborową w Kościele i świecie.

Wprowadzanie w życie wezwań soborowych

Powołana przez Lombardiego międzynarodowa Grupa Promotorów Ruchu dla Lepszego Świata jest w pełni oddana realizacji posoborowej odnowy Kościoła w służbie dla świata. Grupa powyższa opracowała szereg projektów odnowy różnych wspólnot w Kościele, które są realizowane obecnie na wszystkich kontynentach. W Polsce rozpoczęto wdrażanie niektórych z nich: Nowy Obraz Parafii (NOP) i Nowy Obraz Zakonu (NOZ). Z podanych wyżej najbardziej rozpowszechniony jest projekt posoborowej odnowy parafii.

Po zamknięciu Soboru Grupa Promotorów MMM skoncentrowała się na działaniach zmierzających do wprowadzenia w życie wezwań soborowych. Miała możliwość zgłębienia nauczania soborowego odnośnie tematu nawrócenia, który jest dla niej fundamentem. Powstały nowe kursy i działania dla promowania przemiany soborowej. Oto niektóre z nich: „Dialog”, „Wolność w służbie”, „Rozróżnianie”, „Podstawowe wspólnoty kościelne”, „Parafia”. Na uwagę zasługują również nowe projekty duszpasterskie np.: „Szkice działań Ruchu dla Lepszego Świata w służbie posoborowej odnowy świata” (1966), „Animatorzy soborowi” (1966), „Międzynarodowy ośrodek duchowości posoborowej” (1969). „Projekt dla diecezji” (1972).

Międzynarodowa Grupa Promotorów Ruchu dla Lepszego Świata liczy obecnie ok. 600 członków, w tym 40 członków zaangażowanych na cały etat do pracy w MMM. Włącza się ona w odnowę Kościoła w 40 krajach świata na wszystkich kontynentach. Zgodnie z planem strategicznym, opracowanym przez GP na najbliższe lata, wszystkie wysiłki i starania apostolskie GP skupione są obecnie na promowaniu duchowości komunii w Kościołach lokalnych i we wszystkich środowiskach, które podjęły się realizacji proponowanych przez nią projektów. Duchowość komunii ma prowadzić jednocześnie do odnowy relacji w społeczeństwie. W ten sposób GP wypełnia swą misję uniwersalną – troski o rozwój Królestwa Bożego we współczesnym świecie.